Fundacja rodzinna jest narzędziem elastycznym, ale jej optymalne skonstruowanie wymaga wiedzy z zakresu prawa cywilnego, prawa podatkowego i praktyki sukcesyjnej. Błędy popełnione na etapie projektowania statutu lub planowania struktury majątkowej fundacji mogą mieć długotrwałe i trudne do odwrócenia konsekwencje – bo statut fundacji rodzinnej jest dokumentem tworzonym z myślą o dziesięcioleciach, a jego zmiana po rejestracji wymaga spełnienia określonych procedur.

Jakich błędów najczęściej unikają osoby korzystające z doradztwa przy zakładaniu fundacji?

Korzystanie z profesjonalnego doradztwa przy założeniu fundacji rodzinnej eliminuje kilka typowych błędów pojawiających się przy samodzielnych próbach zakładania fundacji. Pierwszym jest nieprecyzyjne określenie kręgu beneficjentów i zasad dystrybucji świadczeń. Zbyt ogólne zapisy w statucie prowadzą do sporów między beneficjentami o interpretację woli fundatora, szczególnie gdy fundator nie żyje i nie może rozstrzygać wątpliwości. Zbyt szczegółowe i sztywne zapisy mogą z kolei uniemożliwiać elastyczne reagowanie na zmieniające się potrzeby rodziny w przyszłości.

Drugim częstym błędem jest nieprawidłowe zaplanowanie zakresu dozwolonej działalności fundacji. Fundacja rodzinna może prowadzić działalność inwestycyjną w określonym ustawą zakresie bez utraty zwolnienia podatkowego. Wyjście poza ten zakres – na przykład przez podjęcie operacyjnej działalności gospodarczej bezpośrednio przez fundację – skutkuje opodatkowaniem dochodów z tej działalności sankcyjną stawką dwudziestu pięciu procent.

Jak doradca pomaga zaplanować wniesienie mienia do fundacji?

Wniesienie mienia do fundacji rodzinnej nie jest neutralne podatkowo w każdym przypadku i wymaga starannego zaplanowania. Wniesienie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością może wiązać się z koniecznością rozliczenia podatku od czynności cywilnoprawnych. Wniesienie nieruchomości może rodzić obowiązki VAT przy nieruchomościach komercyjnych lub przy sprzedaży przed upływem pięciu lat od nabycia.

Doradca analizuje każdy składnik majątkowy planowany do wniesienia pod kątem konsekwencji podatkowych i pomaga zaplanować kolejność i timing poszczególnych transakcji tak, by minimalizować obciążenia przy jednoczesnym efektywnym zbudowaniu portfela fundacji.

Jak statut powinien regulować kwestie zarządzania fundacją?

Statut fundacji rodzinnej jest dokumentem, który musi równoważyć kilka często sprzecznych potrzeb. Fundator zazwyczaj chce zachować kontrolę nad zarządzaniem majątkiem za swojego życia – co jest możliwe przez sprawowanie funkcji prezesa zarządu. Jednocześnie statut powinien precyzyjnie określać zasady sukcesji w zarządzie – kto i w jakich okolicznościach przejmuje zarządzanie po śmierci lub trwałej niezdolności fundatora do pełnienia funkcji.

Zasady podejmowania decyzji przez zarząd, zakres uprawnień rady nadzorczej i kompetencje zgromadzenia beneficjentów powinny być skrojone do specyfiki konkretnej rodziny i jej dynamiki. Fundacja z jednym dzieckiem jako beneficjentem ma inne potrzeby w zakresie struktury zarządzania niż fundacja z pięciorgiem dzieci z różnych związków, między którymi mogą istnieć napięcia i różne interesy.

Jakie bieżące obowiązki ma fundacja rodzinna po rejestracji?

Rejestracja fundacji to nie koniec procesu – bo fundacja po rejestracji ma szereg bieżących obowiązków, których niedopełnienie może rodzić konsekwencje prawne i podatkowe. Fundacja ma obowiązek prowadzenia pełnej księgowości i sporządzania rocznych sprawozdań finansowych podlegających zatwierdzeniu przez zgromadzenie beneficjentów i złożeniu do Krajowego Rejestru Sądowego.

Fundacja musi prowadzić listę beneficjentów i aktualizować ją przy każdej zmianie. Transakcje z podmiotami powiązanymi – w tym pożyczki udzielane beneficjentom – powinny być dokumentowane i rozliczane na zasadach rynkowych, by uniknąć ryzyka podważenia przez organ podatkowy.

Firma Grants Capital oferuje kompleksowe wsparcie przy zakładaniu fundacji rodzinnej – zarówno na etapie projektowania struktury i przygotowania dokumentacji, jak i przy bieżącej obsłudze fundacji po rejestracji, obejmującej prowadzenie księgowości i doradztwo przy decyzjach zarządu.